TimorToday, Timor Ohin, Timor Hoje

Governu Timor Leste Lansa Prosesu foti Dadus kona ba Rai iha Baucau no Aileu

Governu Timor Leste Lansa Prosesu Foti Dadus Kona ba Rai Iha Baucau no Aileu
29 Abril 2009, Administrasaun Distritu Baucau no Aileu, Timor-Leste.
Ohin loron, 29 Abril 2009 no iha 30 Abril 2009, Direitor – DNTPSC (Direçcão Nacional Terras, Propriedades e Serviços Cadastrais), hala’o lansamentu ba prosesu foti dadus konaba Rai iha Distrito Baucau no Aileu. Lansamento ne’ebe refere katak prosesu nasional Foti Dadus kona-ba rai, sei hahu implementa iha Suco Bahu, Aldeia Anaulu, Distritu Baucau, 11 Maiu 2009 no Suco Seloi Malere, Aldeia Malere, Distritu Aileu, iha data ne’ebe hanesan. Area hirak ne’e mak programa “Ita Nia Rai” sei loke aumenta hanesan area koleksaun foun foti dadus kona-ba rai.
Distritu Baucau no distritu Aileu, hanesan kontinuasaun husi projetu pilotu, Distritu Manatutu no Liquica. Projeitu pilotu husi distritu rua hetan susesu boot, no dadaun ne’e dadus hatudu katak, populasaun hamutuk 891, mak fo tiha ona sira nia deklarasaun nudar na’in ba rai.
Aktividade ne’e mak hetan apoiu husi Agensia Amerikanu ba Dezenvolvimentu Internasaional (USAID), liu husi programa “Ita Nia Rai”. Programa ne’e ho durasaun tinan lima no orsamentu $10 milloes tulun Direçcão Nacional Terras, Propriedades e Serviços Cadastrais (DNTPSC) no Ministério da Justiça hodi dezenvolve sistema modernu administrasaun rai iha Timor-Leste.
Iha okasaun lansamentu, Direitor Verdial hateten katak “Prosesu Foti Dadus kona-ba Rai maka pasu kritiku ba ita nia nasaun. Sistema ne’ebe ita habelar ohin sei kontribui ba estabilidade no ba dezenvolvimentu ekonomiku iha futuru.” Nia mos esplika katak “Halo deklarasaun ladun garantia ema sei simu kedas titulo ba rai ida, maibe aban bainrua, Governu sei bele uza deklarasaun ne’e nudar baze atu fo sertifikadus ba rai privadu iha Timor-Leste, tuir Lei ne’ebe sei mosu.”
Direitor Verdial hatutan tan: “Prosesu ne’e voluntario no gratuita. Ademais, ema hotu iha direitu atu halo deklarasaun livre. Kualker ema bele hatama deklarasaun, sei la bele iha diskriminasaun, ameasa, ka violensia. Levantamentu dadus kona-ba rai sei hala’o tuir metodologia sistemátika. Tuir sistema ne’e, ema labele hato’o deklarasaun arbiru maibe tenke hein to’o ekipa foti dadus mai to’o sira nia fatin.”
Iha tempu hanesan Sr. Nigel Thomson, Xefe Projetu Ita Nia Rai, fo ninia kontribuisaun ba programa, no fo koragem ba lideransa lokal sira atu tulun populasaun hodi partisipa iha prosesu ho dame, hodi garantia futuru pasifiku ba komunidade.
Semana oin, ekipa DTP Distrital hamutuk ho ekipa Ita Nia Rai sei hala’o enkontru komunitariu iha Baucau, Suku Bahu, no Aileu, Suku Seloi-Malere, hodi sosializa prosesu importante ne’e iha baze. Depois de enkontru ida ne’e, prosesu foti dadus sei hahu loron 11 de Maio, iha fatin rua ne’ebe refere.

Tagged as: , ,

Leave a Response


© 2009-2010 TimorToday.com (*)