TimorToday, Timor Ohin, Timor Hoje

DAME, JUSTISA NO DEZENVOLVIMENTO BA NASAUN TIMOR LESTE

SEMINARIO
“DAME, JUSTISA NO DEZENVOLVIMENTO
BA NASAUN TIMOR LESTE”
18 DE MAIO 2009 IHA HOTEL DELTA NOVA – COMORO
Agensia katolikas iha Timor Leste sei halao Seminar loron ida kona ba Dame, Justisa no Dezenvolvimento, ne’ebe sei halibur oradores sira husi Uma kreda, Governu no Sosiadades sivil no partisipantes husi sektores oin-oin hodi halo reflexaun ba resultadus ne’ebe hetan tiha-ona no identifika no buka ideas foun atu atende asuntu sosiais ne’ebe ladun hetan atensaun iha prosesu dezenvolvimento.
Timor Leste hanesan rai ki’ik ida, hasoru dezafios barak iha prosesu atu defini nia a’an hanesan nasaun ida. Efeitos husi funu ba independensia barak tebtebes no gerasaun agora nian mak simu todan bo’ot atu hari’i nasaun foun ida ne’ebe Timor oan hotu mehi.
Hanesan rai post- konflitu, problemas barak tebes presiza atensaun no asaun hodi hadia. Timor oan sira iha responsabilidade rua, atu atende problema ne’ebe mai husi funu ba libertasaun no buka solusaun ba deizafios ne’ebe mosu ba nasaun post konflitu, hanesan hari’i infrastrutura bazikas nasaun nian, exemplo: saude, edukasaun, be’e mos, servisu elektisidade no seluk tan.
Hahu 1999 organizasaun nasional, internasional no Nasoins Unidadas sira servisu maka’as hamutuk ho Estadu Timor Leste hodi fo respostas ba problemas sira ne’e. Kada organizasaun hamosu strategias atu hakbesik no involve komunidades lokal hodi hamutuk hatan rasik problemas ne’ebe sira hasoru.
Husi esforsu hirak ne’e hotu, Timor Leste konsegue hatan/resolve problemas balun no mos aumenta kapasidades no experensia ba Timor o’an sira ne’ebe kaer knar ida ne’e hodi kontinua ba futuru diak liu tan.
Biar Timor Leste konsegue hetan resultadus barak husi servisu ne’ebe halo tiha ona ba atende problemas sira ne’e, maibe sei iha asuntus balun ne’ebe ladun hetan atensaun no se ita kontinua la resolve, nia sei fo impakto negativo ba prosesu tomak ba Dame,Justisa no Desenvolvemento iha Timor Leste.
Asuntus hanesan, sistema judisiario ne’ebe kleur, inklui kasus 1999 no 2006, desemprego ba jovens, nivel kiak/pobreza no infrastrutura liu-liu iha komunidades rural sira.
Uma kreda katolika liu husi nia agensias no parseiro internasional mos servisu maka’as hodi fo kontribusaun ba responde ba asunto nasaun nian, liu husi nia programas/projetos ne’ebe fokus liu ba komunidade ne’ebe vulneravel ka kiak liu ho objetivo atu hakiak oportunidade ba ema sira ne’e halo buat ida rasik hodi hasae sira nia dignidade no valor umano.
Loron 20 de Maio, hanesan parte istoriku signifikante ida ba proseso libertasaun nasional. Iha tinan 2009, agensia katolika sira hamutuk hakarak halibur autores dezenvolvimento hotu hodi halao diskusaun, refleksaun no debate kona ba resultados servisus ne’ebe alkansa tiha ona no identifika areas/problemas ne’ebe to’o agora seidauk fo atensaun ruma hodi resolve, no hamutuk buka ideas ne’ebe diak liu atu atende problemas sira ne’e.
Iha komemorasaun restorasaun Independensia ba dala hitu (7) ida ne’e, agensia katolika sira sei halo Seminariu ba loron ida ho tema “Dame, Justisa no Desenvolvemento ba Nasaun Timor Leste”
Seminario ida ne’e sei involve oradores husi parte Uma Kreda, Governo no Sosiadade Sivil, no partisipantes 100 husi sektores oin-oin hanesan Estudantes, Jovens, lider lokal, ONG nasional no internasional ne’ebe serviso iha programa hari’i dame nian, Partidus Politikos no Forsa Defesa no Seguransa.
Objetivo
• Halibur autores desenvolvimento hotu hodi halao diskusaun,refleksaun no debate kona ba resultados servisos nebe alkansa tiha ona
• Identifika areas/problemas ne’ebe too agora seidauk fo atensaun ruma hodi resolve
• Hamutuk buka ideas ne’ebe diak liu atu atende problemas sira ne’e no habelar konsiensia komunidade sira nian kona ba Dame,Justisa no Desenvolvemento.

Oradores
NO. Naran Orador nian Husi Topiku
1 Amo Gabirel Suban Koten Rektor Institutu Cienicia Religiosas – Sao Tomas de Aquino. Dizafios religiaun nian iha prosesu Dame, Justisa no Dezenvolvimento
2 Sra. Maria Gomes Pendeta Uma Kreda Protestante Inter Fe nia papel iha prosesu Dame, Justisa no Dezenvolvimento.
3 Sr.Alfredo Pires Sekretariu do Estadu Rekursus Naturais (SERN) Oin sa jere Rekursus Naturais hodi hetan Dame, Justisa no Dezenvolvimento
4 Sra. Fernanda Borges – Membru Parlamentu Nasional- Bankada PUN Strategias ba hatan asuntus ne’ebe seidauk resolve prespektiva husi Parlamentu Nasional
5 Sra.Terezinha Viegas (Diretora Caucus) Konsiderasaun jeneru no impaktu ba Dame, Justisa no Dezenvolviemntu
6 Sr.João Pekinho Diretor Forum Tau Matan (FTM) Direitus Humanos iha prosesu Dame, Justisa no Dezenvolvimentu

Leave a Response


© 2009-2010 TimorToday.com (*)